{"id":1014,"date":"2022-09-03T01:32:13","date_gmt":"2022-09-02T22:32:13","guid":{"rendered":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/?p=1014"},"modified":"2022-09-03T01:32:14","modified_gmt":"2022-09-02T22:32:14","slug":"maymun-cicegine-karsi-yuzde-85-koruyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/2022\/09\/03\/maymun-cicegine-karsi-yuzde-85-koruyor\/","title":{"rendered":"Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fine kar\u015f\u0131 y\u00fczde 85 koruyor"},"content":{"rendered":"\n<p>Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc, T\u00fcrkiye dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkede g\u00f6r\u00fclmeye devam ediyor. Uzmanlar enfekte ki\u015finin sekresyonlar\u0131 ile uzun s\u00fcreli yak\u0131n temas ve cilt lezyonlar\u0131 yoluyla bula\u015fan maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n yay\u0131lma potansiyelinin oldu\u011funu belirtiyor. T\u00fcrkiye&#8217;de tespit edilen vaka say\u0131s\u0131 5\u2019e y\u00fckselirken, artan vaka say\u0131lar\u0131 nedeniyle baz\u0131 \u00fclkelerde &#8216;acil durum&#8217; ilan edildi. Afrika\u2019da y\u0131llard\u0131r g\u00f6r\u00fclen ve \u015fu anda ba\u015fta Avrupa olmak \u00fczere ve bir\u00e7ok \u00fclkede etkisini s\u00fcrd\u00fcren maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc tespit edilen ilk hastalardan farkl\u0131 olarak son d\u00f6nemde yeni belirtilerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyuruldu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hastal\u0131\u011f\u0131n klinik olarak, ate\u015f, halsizlik, yorgunluk, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, deri d\u00f6k\u00fcnt\u00fcleri ve \u015fi\u015fmi\u015f lenf bezleri ile kendini g\u00f6sterdi\u011fini a\u00e7\u0131klayan Pamukkale \u00dcniversitesi (PA\u00dc) Hastanesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 ve Klinik Mikrobiyoloji AD. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Tu\u011fba Sar\u0131, maymun \u00e7i\u00e7e\u011finin ilk olarak 1958 y\u0131l\u0131nda laboratuvar hayvanlar\u0131nda yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada tespit edildi\u011fini s\u00f6yledi. Hastal\u0131\u011f\u0131n bu nedenle maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi (monkeypox) olarak isimlendirildi\u011fini ve insanlarda ilk kez 1970 y\u0131l\u0131nda Afrika\u2019da tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Do\u00e7. Dr. Sar\u0131, &#8220;Bug\u00fcne kadar Orta ve Bat\u0131 Afrika&#8217;n\u0131n tropikal ya\u011fmur ormanlar\u0131nda endemik olarak g\u00f6r\u00fclen maymun \u00e7i\u00e7e\u011finde, May\u0131s 2022\u2019den itibaren \u00f6zellikle Amerika ve Avrupa\u2019da ba\u015fta olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde vakalar bildirilerek, \u00e7ok y\u00fcksek hasta say\u0131lar\u0131na ula\u015f\u0131ld\u0131. \u015eu an d\u00fcnya genelinde 28 bin 142, T\u00fcrkiye\u2019de ise 5 hasta tespit edildi. Bilindi\u011fi gibi hastal\u0131\u011f\u0131n normal g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerlerden farkl\u0131 b\u00f6lge ve \u00fclkelerde g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flamas\u0131 nedeniyle 23 Temmuz\u2019da D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc acil durum ilan etti. Salg\u0131n veya pandemi durumunda ise daha farkl\u0131. Covid-19\u2019u \u00f6rnek verecek olursak on binleri, y\u00fczbinleri ve d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm b\u00f6lgelerini etkileyen bir durumdu. O nedenle de pandemi ilan edildi. Bu hastal\u0131k i\u00e7in hen\u00fcz daha pandemiden s\u00f6z edemeyiz\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp; \u201c\u0130NSANDAN \u0130NSANA KOLAY BULA\u015eMIYOR\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Afrika ko\u015fullar\u0131nda maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn hayvanlardan insana bula\u015fmas\u0131n\u0131n enfekte hayvanlar\u0131n kan, v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131, deri ve mukoza lezyonlar\u0131yla do\u011frudan temasla veya \u0131s\u0131r\u0131kla meydana geldi\u011fini kaydeden Do\u00e7. Dr. Sar\u0131, maymunlar ve insanlar\u0131n tesad\u00fcfi konak oldu\u011funu savundu. Maymun \u00e7i\u00e7e\u011finin do\u011fal rezervuar\u0131n\u0131n hen\u00fcz tan\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak kemirgenlerin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydeden Do\u00e7. Dr. Sar\u0131, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;\u00c7i\u011f ve az pi\u015fmi\u015f enfekte hayvan etlerinin ve di\u011fer hayvansal \u00fcr\u00fcnlerinin yenilmesi bir risk fakt\u00f6r\u00fc olu\u015fturuyor. \u0130nsandan insana bula\u015fmas\u0131 ise \u00e7ok kolay olmuyor. Hasta ki\u015finin sekresyonlar\u0131yla uzun s\u00fcreli yak\u0131n temas, cilt lezyonlar\u0131 ile do\u011frudan b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozulmu\u015f deri veya mukozalarla (g\u00f6z, burun, a\u011f\u0131z mukozalar\u0131 gibi) temas ya da yak\u0131n zamanda cilt lezyonlar\u0131ndan kontamine olmu\u015f nesnelerle yak\u0131n temas ile bula\u015fma ger\u00e7ekle\u015febiliyor. Bu \u015fekildeki temas ise genel olarak ayn\u0131 evi payla\u015fan ki\u015filerde, kapal\u0131 ortamlarda \u00e7ok uzun s\u00fcreli yak\u0131n mesafede bulunanlarda ve enfekte ki\u015fiyle temas eden sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda risk olu\u015fturuyor. Literat\u00fcre yeni olarak hasta ki\u015filerin \u00e7ar\u015faflar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirenler ba\u015fta olmak \u00fczere sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na bula\u015f\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi vakalar da girmi\u015f durumda&#8221;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7\u0130\u00c7EK A\u015eISI KORUYOR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Enfekte anneden bebe\u011fe plasenta yoluyla bula\u015f sonucu yenido\u011fanda do\u011fu\u015ftan maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131 bulgular\u0131na rastlanabilece\u011fine dikkat \u00e7eken Do\u00e7. Dr. Sar\u0131; \u201c\u00c7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnya \u00fczerinden tamamen ortadan kald\u0131r\u0131lana kadar uygulanm\u0131\u015f olan \u00e7i\u00e7ek a\u015f\u0131lar\u0131, maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 da koruma sa\u011flamaktad\u0131r. \u00dclkemizde 1980 y\u0131l\u0131na kadar \u00e7i\u00e7ek a\u015f\u0131s\u0131 rutin olarak uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. 1980 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesi do\u011fumlular \u00e7i\u00e7ek a\u015f\u0131lar\u0131 var ise maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 85 oran\u0131nda korunmaktad\u0131r. \u00c7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nceden a\u015f\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olarak \u00f6n kol \u00fcst k\u0131sm\u0131ndaki a\u015f\u0131 izi kabul edilebilir. Bug\u00fcn art\u0131k, \u00e7i\u00e7ek a\u015f\u0131lar\u0131 klinik kullan\u0131ma sunulmu\u015f durumda de\u011fildir. Modifiye edilmi\u015f aten\u00fce a\u015f\u0131 vir\u00fcs\u00fcne (Ankara su\u015fu) dayal\u0131 yeni bir a\u015f\u0131, 2019&#8217;da maymun \u00e7i\u00e7e\u011finin \u00f6nlenmesi amac\u0131 ile ABD G\u0131da ve \u0130la\u00e7 Ajans\u0131 (FDA) ve Avrupa \u0130la\u00e7 Ajans\u0131ndan (EMA) kullan\u0131m onay\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte a\u015f\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131 olarak ula\u015f\u0131labilir durumdad\u0131r. Klinik kullan\u0131m\u0131 iki doz \u015feklindedir&#8221; \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>YEN\u0130 BEL\u0130RT\u0130LER\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n cilt lezyonlar\u0131n\u0131n, 1980 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yok edildi\u011fi ilan edilen \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na benzer oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Do\u00e7. Dr. Sar\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kan yeni belirtileriyle ilgili olarak \u015fu bilgileri payla\u015ft\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Hastal\u0131\u011f\u0131n kulu\u00e7ka s\u00fcresi 21 g\u00fcne kadar uzayabiliyor. E\u011fer \u015f\u00fcpheli bir durum var ise 21 g\u00fcn boyunca kendimizi klinik semptomlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan takip etmemiz gerekiyor. Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi, \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131ndan daha az bula\u015f\u0131c\u0131 ve daha az ciddi hastal\u0131\u011fa neden oluyor. Klinik bulgular\u0131 2-4 hafta s\u00fcren hastal\u0131\u011f\u0131n d\u00fcnyadaki \u00f6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fczde 3-6 olarak tespit edilmi\u015f durumda. Cilt lezyonlar\u0131 g\u00f6vdeden ziyade y\u00fcz, kol ve bacaklarda yo\u011funla\u015fma e\u011filiminde ve ayn\u0131 zamanda a\u011f\u0131z i\u00e7i, genital b\u00f6lge, g\u00f6z, avu\u00e7 ve ayak tabanlar\u0131nda da yaralar ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. Lezyonlar\u0131n say\u0131s\u0131 ise sadece birka\u00e7 adet ile birka\u00e7 bin adete kadar de\u011fi\u015febiliyor. Ancak son bildirilen vakalarda baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin oldu\u011funu, ate\u015fi ve lenf bezlerinde \u015fi\u015fmesi olmayan ya da cilt lezyonlar\u0131 daha \u00f6nce bilinen seyrinden farkl\u0131 olarak geli\u015fim g\u00f6steren hastalar g\u00f6r\u00fcld\u00fc. En s\u0131k gen\u00e7 ya\u015ftaki erkeklerde g\u00f6r\u00fclen hastal\u0131k \u00e7ocuklarda ya da daha \u00f6nce \u00e7i\u00e7ek a\u015f\u0131s\u0131 ile a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ileri ya\u015ftaki kad\u0131nlarda da ortaya \u00e7\u0131kabiliyor&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Geli\u015ftirilen baz\u0131 antivirallerin kesin olmamakla birlikte maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131nda etkili olabilece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Do\u00e7. Dr. Sar\u0131, as\u0131l tedavinin ise semptomlar\u0131 hafifletmek, komplikasyonlar\u0131 y\u00f6netmek \u00fczerine kurulu, klinik bak\u0131m ve destekleyici tedavi oldu\u011funu s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc, T\u00fcrkiye dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkede g\u00f6r\u00fclmeye devam ediyor. Uzmanlar enfekte ki\u015finin&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1015,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-1014","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1014","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1014"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1014\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1016,"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1014\/revisions\/1016"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizhaberajansi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}